در مقاله پیشین در خصوص اینکه چرخه عمر محصول چیست و چه مراحلی دارد صحبت کردیم. مراحل چرخه عمر محصول شامل: مرحله توسعه بازار و یا ایجاد محصول جدید بود که در این مرحله محصول برای اولین بار به بازار معرفی می‌گردد و توسط بازار شناخته می‌شود در این بخش از مراحل چرخه عمر محصول، مشتریانی به سراغ محصول می‌روند که معمولا منتظرند تا تمام محصولات جدیدی که وارد بازار می‌شوند را امتحان کنند و اینها معمولا به عنوان پیش‌قدم‌های آن صنعت شناخته می‌شوند. اگر محصول بتواند در این مرحله امتحان خود را پاس کند و این افراد از محصول رضایت داشته باشند شروع به معرفی محصول به دوستان و آشنایان خود می‌کنند و اکثر افراد هم منتظر شنیدن نظرات این افراد برای تهیه محصول جدید هستند. پس از گذشتن از این مرحله، محصول وارد فاز جدیدی از مراحل چرخه عمر محصول می‌گردد و آن، مرحله رشد است که در مقاله قبل به طور مفصل در خصوص آن صحبت کردیم.
در این مقاله به دو مرحله پایانی از مراحل چرخه عمر محصول یعنی مرحله بلوغ و افول می‌پردازیم.

مرحله بلوغ
مرحله بلوغ از مراحل چرخه عمر محصول:

مرحله بلوغ محصول معمولا زمانی است که فروش به اشباع رسیده و حجم فروش حداکثر می‌شود. مرحله بلوغ یک کالا بسته به صنعت و رقبا می‌تواند کوتاه یا بلند باشد، اگر در بازاری فعالیت کنیم که رقبا نتوانند محصولاتی با مزیت رقابتی بهتر به بازار ارائه کنند، مرحله بلوغ محصول ما کشیده خواهد شد.

چرخه عمر محصولات کوکاکولامانند کوکاکولا که هنوز در مرحله بلوغ قرار دارد با وجود گذشت سالیان سال از ارائه محصول به بازار، هنوز محصولی برای جایگزینی آن به بازار نیامده و شرکت کوکاکولا هنوز فروش بسیار عالی بر روی این محصول دارد.
مرحله بلوغ در واقع زمان ایجاد و کسب سه بازار حداکثری است و احتمالا رقابتی ترین حالت ممکن برای محصول در این مرحله از مراحل چرخه عمر محصول رقم می‌خورد. در این مرحله شرکت‌ها باید سعی کنند تا با عملیات هرچه بهتر بازاریابی علاقه‌مندی مخاطب را به محصول خود بالا ببرند و سهم بازار حداکثری را برای خود ایجاد کنند. در این مرحله رقبایی که نتوانند مزیت رقابتی چشمگیرتری را ارائه دهند معمولا از گرد رقابت خارج می‌گردند و وارد مرحله افول محصول خود می‌شوند.
شرکت ها باید توجه داشته باشند که پس از این مرحله، افول محصول دیده خواهد شد و اگر به فکر نوآوری و تغییر و توسعه محصول خود نباشند وارد مرحله افول می‌شوند و فروش محصول خود را از دست خواهند داد. بنابراین مرحله‌ای از مراحل چرخه عمر محصول، که در آن باید به توسعه محصول اندیشید همین مرحله بلوغ است. و فروش حداکثری نباید مدیران را از توسعه محصول غافل سازد زیرا ممکن است رقیبی وارد بازار گردد و سیستم بازار را به کلی دچار تحول نماید. داستان کداک و توجه نکردن به تغییرات و توسعه محصول یکی از همین اشتباهات است.

مرحله افول:

جلوگیری از مرحله افول
اگرچه بیشتر شرکت‌ها سعی می‌کنند محصول را در مرحله بلوغ زنده نگه دارند و تمام تلاش خود را برای توسعه محصول در مرحله بلوغ انجام می‌دهند، اما هر محصولی به هر حال وارد مرحله افول می‌گردد و تمام مراحل چرخه عمر محصول را به طور کامل طی می‌کند. ورود به مرحله افول برای محصولات تقریبا اجتناب ناپذیر است و به هر حال هرچند پس از طی زمانی بسیار طولانی مدت، محصول وارد مرحله افول می‌گردد.
در این مرحله، فروش به طرز چشمگیری کاهش می‌یابد و رفتار مصرف کننده دچار تغییر می‌گردد و از جایی که تقاضا برای محصول کاهش می‌یابد، محصول سهم بازار بیشتری را از دست می‌دهد. و گوی رقابت توسط رقیبان از این محصول ربوده می‌شود.
فعالیت‌های بازاریابی در این مرحله به حداقل خود می‌رسد و معمولا فقط برای مشتریان وفادار صورت می‌پذیرد. در این مرحله از چرخه عمر محصل، قیمت‌ها کاهش می‌یابد و سرانجام این محصول از بازار خارج می‌گردد مگر اینکه بتواند نوآوری و توسعه مطابق با نیازهای جدید بازار داشته باشد و بتاند دوباره خود را زنده کند در غیر این صورت به طور کامل و همیشه از بازار خارج خواهد شد.

چرخه عمر محصول
مرحله افول درواقع به دلیل کوچک شدن بازار تقاضا اتفاق می‌افتد که می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد از قبیل: اشباع بازار بدان معنا که تمام مشتریان این محصول را قبلا خریده اند و محصول ویژگی و امکانات جدیدی برای ارائه ندارد بنابراین مشتری لزومی بر خرید مجدد محصول نمی‌بیند. و یا در حالت دیگر، مصرف کنندگان به دلیل تغییرات بازار ، تکنولوژی ، اجتماعی و … روی به مصرف نوع دیگری از کالاها آورده‌اند و باعث گشته‌اند تا محصول به مرحله افول خود وارد گردد.
درک کردن مراحل چرخه عمر محصول برای شرکت‌ها، امری اساسی است و باعث می‌گردد تا بتوانند تصمیمات بهتری را در خصوص محصولات خود و نحوه فعالیت اتخاذ کنند. برای مثال ممکن است محصول در مرحله افول باشد و کاهش فروش اتفاق افتاده باشد، اما شرکت‌ها همچنان بر فعالیت‌های بازاریابی اصرار بورزند غافل از اینکه این محصول دیگر نمی‌تواند نیاز جامعه را برآورده کند و هر فعالتی فقط برای شرکت هزینه در بر دارد.
یک تجزیه و تحلیل درست مراحل چرخه عمر محصول می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند تا زمان مناسب برای توسعه و تغییر محصولات خود را به خوبی درک کنند و بتوانند در بازار رقابت باقی مانده و نتایج خوبی کسب کنند.
آژانس بازاریابی موترانا، با سال‌ها تجربه و به پشتوانه آموزه‌های علمی تیم اجرایی خود، خدمات ارزنده‌ای را در شناخت موقعیت محصول در بازار و استراتژی‌های مرتبط با چرخه عمر محصول ارائه می‌کند.